reklama

Czarnia. Jak Carniacy powstawali - historia zespołu

Oprac. na podstawie informacji dostarczonych przez Witolda KuczyŃskiegoZaktualizowano 
Grodno, 1935 r. Zespół z Czarni wystawił "Wesele Kurpiowskie". Do Grodna pojechało 15 osób: Józef Warych ojciec i Józef Warych syn, Walenty Deptuła, Jan Abramowicz, Stanisław Dera, Bolesław i Teofil Młynarscy, Marianna Pawelczyk, Anastazja Dąbkowska, Marianna Dykty, Regina Samsel oraz kapela w składzie: Konstanty Chorążewicz - harmonia pedałowa, Władysław Chorążewicz brat Konstantego - skrzypce, Stanisław Chorążewicz - bębenek, Władysław Chorążewicz syn Konstantego - basy Archiwum
Na początku lat trzydziestych powstała w Czarni paramilitarna organizacja obozu piłsudczykowskiego - Związek Strzelecki. Założyli go Józef Warych i sekretarz gminy Jan Bojkowski. Pomagali im pracownicy Urzędu Gminy, gdzie Warych pracował na stanowisku pomocnika zastępcy sekretarza. Wójtem w Czarni był wtedy Piotr Młynarski.

Pierwsze zebrania i zbiórki odbywały się w domu parafialnym przy kościele. Kiedy w 1932 roku pobudowano w Czarni budynek dla gminy, wówczas wygospodarowano tam pomieszczenie dla "Strzelca" i na świetlicę gminną. Były więc warunki do działalności kulturalnej. Do Czarni zaczęły przyjeżdżać amatorskie grupy artystyczne z okolicznych gmin i parafii. Do dzisiaj wspomina się w Czarni o wspaniałej sztuce wystawionej przez młodzież ze wsi Zawady. Kierownikiem tego zespołu był nauczyciel tamtejszej szkoły Aleksander Kopeć - wielki społecznik i animator ruchu kulturalnego, znany na Kurpiowszczyźnie (w Baranowie działa Towarzystwo Społeczno-Kulturalne im. A. Kopcia, jego imię nosi szkoła w Zawadach - przyp. red.).
Aleksander Kopeć woził młodych ludzi z Czarni na występy razem ze swoim zespołem. Kiedy już zebrała się odpowiednia liczba młodzieży w Czarni, która nauczyła się tańczyć i śpiewać, zaczęła dojrzewać myśl, aby i w Czarni taki zespół utworzyć. Za datę powstania zespołu ludowego w Czarni uznaje się rok 1935.

Debiut w Grodnie

W Czarni za współpracę Szkoły Powszechnej ze Związkiem Strzeleckim odpowiedzialny był nauczyciel Jan Abramowicz. On też wraz z Józefem Warychem opiekował się zespołem ludowym. W 1935 roku władze powiatowe zorganizowały Powiatowy Konkurs na Uprawę Płodów Rolnych. W konkurencji uprawa kukurydzy Walenty Deptuła z Surowego wygrał ten konkurs w gminie Czarnia i w powiecie. W nagrodę zaproszono 15-osobową grupę rolników z gminy na Międzypowiatową Wystawę Płodów Rolnych do Grodna. Za namową władz powiatowych, grupa ta przygotowała występ artystyczny pt. "Wesele kurpiowskie".

W tym czasie o stroje nie było trudno. Każda kobieta miała własny, kompletny ubiór. Mężczyźni mieli własne lniane, białe portki i koszule oraz chodaki, a niektórzy buty z cholewami. Czapki rogatywki i 12 oryginalnych sukmanków kurpiowskich uszył wiejski krawiec Piotr Dawidczyk. Do Grodna pojechało 15 osób.
Zespół zadebiutował "Weselem kurpiowskim" 7 listopada 1935 roku. Występ odbył się w teatrze miejskim w Grodnie. Od tej pory ta "piętnastka", jako zespół z Czarni, uważana była za jeden z pierwszych zespołów ludowych w ówczesnym województwie białostockim, znany tak szerokiej publiczności.
W 1936 r. zespół był w Warszawie na powitaniu króla rumuńskiego i na konkursie zespołów ludowych, w którym brało udział 18 zespołów ludowych z różnych stron Polski. Zespół z Czarni zdobył wtedy II miejsce i w nagrodę otrzymał patefon z płytami.
W czasie wojny prób ani występów nie było, ale członkowie zespołu potajemnie organizowali wiejskie ludowe potańcówki. Wszystkich członków Związku Strzeleckiego wcielono do wojska i wywieziono na wojnę. Wielu z nich dostało się do niewoli. Niektórzy już z niej nie powrócili.

Reaktywacja na Psim Polu

Po wojnie Józef Warych zaczął nawiązywać kontakty z członkami zespołu. W 1948 r. przygotował widowisko "Wesele Kurpiowskie" i zespół objeździł z nim prawie całe województwo olsztyńskie. Jeden z członków tamtego zespołu, Tadeusz Samsel, wspomina, że w Olsztynie było ogromne zainteresowanie ich występami. Widzowie nie mieścili się na widowni, ci którzy się spóźnili musieli czekać do następnego występu na drugi dzień, bo nawet stać nie było gdzie.
W 1949 r. do Czarni przyjeżdżała z Warszawy Grażyna Dąbrowska, wówczas badacz amator i entuzjasta folkloru kurpiowskiego. Dziś doktor nauk humanistycznych, autorka wielu książek i opracowań poświęconych tańcom i muzyce ludowej wielu regionów polskich. W tym też roku Dąbrowska przygotowała zespół na wielkie ogólnopolskie dożynki na historycznym Psim Polu we Wrocławiu.
W latach pięćdziesiątych nastąpiło w Czarni ożywienie artystycznego ruchu amatorskiego, którego wszelkie przejawy skrzętnie dokumentował i w całości przekazał mi ową dokumentację Józef Podbielski, kierownik Szkoły Podstawowej w Czarni w latach 1950-53 i 1956-1960. Wówczas po raz pierwszy zespół ludowy w Czarni dzieli się na dwie grupy: młodzież szkolną i dorosłych.
Najważniejszym występem w tych latach dla zespołu - jak wspomina Podbielski - były eliminacje powiatowe zespołów folklorystycznych, z których najlepsze zespoły z powiatu przechodziły do eliminacji wojewódzkich, a najlepsze zespoły z poszczególnych województw występowały na Zlocie Młodych Przodowników Pracy w Warszawie. Zespół z Czarni przeszedł poszczególne etapy eliminacji i był uczestnikiem zlotu w Warszawie.
W latach 50. zespół z Czarni współpracował z zespołem Aleksandra Kopcia z Zawad i często razem występowali na wielkich krajowych imprezach. Państwo Podbielscy w 1960 r. przenieśli się do pracy w szkole podstawowej w Kadzidle, gdzie mieszkają do dzisiaj. W tym też roku od września zespołem zajął się Tadeusz Samsel z Czarni. W 1963 r. zespół ludowy z Czarni połączył się z zespołem "Kurpie" z Powiatowego Domu Kultury w Ostrołęce. Kilka osób dojeżdżało do Ostrołęki na próby. W 1964 r. do Czarni przyjechała ponownie Grażyna Dąbrowska. W rok później obroniła "folkową" pracę magisterską.

Reformy w kulturze

W 1976 r. zlikwidowano gminę Czarnia i przeniesiono ją do Myszyńca. Na kulturę pieniędzy było coraz mniej. Zespół reprezentowało w tych latach zaledwie kilka par tanecznych. W 1982 r. gminę w Czarni reaktywowano a młodzież zapragnęła wskrzesić młodzieżowy zespół folklorystyczny, stało się to w styczniu 1984 roku. Kierownikiem zespołu został Waldemar Warych z Czarni.
Od nowego roku szkolnego 1985 r. w Szkole Podstawowej w Bandysiach w gm. Czarnia zaczął pracować Witold Kuczyński, który założył szkolny zespół ludowy. Przygrywał mu wiejski muzykant Stanisław Jaksina. W ten sposób do 1987 r. w gminie Czarnia działały dwa zespoły ludowe - "Bandysiaki" w Bandysiach i "Czarnia" w Czarni. W 1987 r zespół młodzieżowy w Czarni rozwiązuje się. Kuczyński przenosi się do szkoły w Czarni, gdzie zakłada Kurpiowski Zespół Folklorystyczny "Carniacy".

Carniacy Kuczyńskiego

Czarnia, 2005 r.
(fot. Archiwum)

Od września 1987 r. przy Szkole Podstawowej w Czarni rozpoczyna działalność dziecięca grupa pod nazwą Kurpiowski Zespół Folklorystyczny "Carniacy", którego kierownikiem, scenarzystą i reżyserem widowisk jest Witold Kuczyński. Zespół "Bandysiaki" rozwiązuje się.
We wsiach zawiązują się grupy śpiewacze. W Długiem, Czarni, Rutkowie, Bandysiach po dwie oraz w Cyku i Brzozowym Kącie po jednej. W 1991 roku powstaje w Czarni Towarzystwo Kurpiowskie "Strzelec", którego członkami zbiorowymi stają się wiejskie grupy śpiewacze i zespół "Carniacy". Od tej pory zespół staje się zespołem wielopokoleniowym i odnosi wiele sukcesow.

Nagrody Carniaków

1991 - Wojewódzki Przegląd Zespołów Kolędniczych w Ostrołęce - I miejsce,
1993 - Międzynarodowy Festiwal Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych w Krakowie - I miejsce za taniec oberka,
1993 - Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu - "Złota baszta",
1994 - OFK i ŚL w Kazimierzu - I miejsce, zaś Witold Kuczyński z synem Cezarym w kategorii "Duży - Mały" zdobyli prestiżową nagrodę "Burczybasa",
1994 - II Międzynarodowy Narciarski Rajd Chłopski w Rajczy. W konkurencji występ artystyczny I miejsce,
1995 - OFK i ŚL w Kazimierzu - "Złota baszta", zaś Szczepan Żęgota z Rutkowa z uczniem Cezarym Kuczyńskim z Czarni w kategorii "Duży-Mały" zdobyli nagrodę I programu TVP "Swojskie Klimaty",
1995 - koncert w Filharmonii Narodowej w Warszawie,
1995 - nagranie filmu do TVP pt. "Ty o lesie ciągle marzysz",
1998 - spektakl plenerowy w Puszczy Kurpiowskiej "Jak Kurpie do Betlejem przez Puszczę Zieloną wędrowali",
1999 - zwycięstwo w ogólnopolskim konkursie "Bliżej teatru",
2000 - Powiatowy Przegląd Szkolnych Zespołów Folklorystycznych w Baranowie - I miejsce,
2000 - I Ogólnopolski Przegląd Obrzędów Weselnych w Kadzidle - I i III miejsce,
2000 - XXXIV Ogólnopolskie "Sabałowe Bajania" w Bukowinie Tatrzańskiej - I m. i "Złota Spinka Góralska",
2000 - Nagroda Im. Oskara Kolberga,
2000 - Mazowiecki Przegląd Działalności Artystycznej Zespołów Wiejskich w Płocku - cztery I miejsca w kategorii grup śpiewaczych, teatru obrzędowego i kapeli ludowej,
2001 - Ogólnopolski Przegląd Zespołów Kolędniczych w Batorzu k. Lublina - III miejsce,
2001 - koncert w Sali Kolumnowej w kancelarii Premiera RP - Ogólnopolski Sejmik "Jak wychowywać",
2001 - IV Akcja Teatralna "AZYL" w teatrze Studio w Warszawie - widowisko "Wesele Kurpiowskie",
2001 - Teatr Polski w Warszawie - spektakl pt "Wielkanoc na Kurpiach" w reż. Sławomira Konarzewskiego,
2002 - Międzynarodowy Festiwal Zespołów Obrzędowych w Sokołowie Podl. - III nagroda,
2002 - Ogólnopolski Festiwal Obrzędów Weselnych w Węgrowie - I m. "Statuetka Boryny",
2003 - Międzynarodowy Przegląd Widowisk Kolędniczych w Węgorzewie - I miejsce,
2003 - XXII Mazowieckie Zapusty w Gradzanowie - tytuł najlepszego zespołu obrzędowego na Mazowszu,
2003 - II Mazowiecki Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Mińsku Mazowieckim - I m. grup śpiewaczych,
2003 - OFK i ŚL w Kazimierzu - I i II m. solistów, III m. - grupa śpiewacza, laureat w kat. Mistrz i uczeń,
2003 - koncert na Placu Zamkowym w Warszawie,
2004 - koncert na Rynku Mariensztackim w Warszawie na "Jarmarku Wielkanocnym",
2004 - Europejska Biesiada Weselna w Węgrowie - II miejsce,
2004 - Międzynarodowy Festiwal Zespołów Obrzędowych w Sokołowie Podl. - II m.,
2004 - Ogólnopolski Przegląd Obrzędów Weselnych w Kadzidle - III m.,
2004 - OFK i ŚL w Kazimierzu - III m. grupy śpiewaczej, I i III m. w kategorii "Mistrz i uczeń" oraz koncert gościnny,
2004 - Myszyniec - spektakl pt. "Na cmentarzu mieszkać będę" w reż. Sławomira Konarzewskiego,
2005 - Witold Kuczyński otrzymuje tytuł "Osobowości roku",
2005 - Zespół otrzymał nagrodę Prezesa Związku Kurpiów w Ostrołęce, "Kurpika",
2005 - XXIII Kurpiowskie Prezentacje Artystyczne w Ostrołęce - Cezary Kuczyński - nagroda główna w kat. solistów, grupa śpiewacza chłopców - nagroda główna, Stanisław Zyśk - nagroda główna w kat. solistów, dziewczęta oraz kobiety z Bandyś - III miejsca w kat grup śpiewaczych.

Żłobki tylko dla szczepionych

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3