MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry? Zwróć uwagę na te objawy. Poznaj metody leczenia i dietę dla dzieci z AZS

Paulina Dragan, Marta Siesicka-Osiak
Leczenie AZS powinno być dopasowywane indywidualnie do wieku pacjenta, rozległości i nasilenia występujących zmian skórnych.
Leczenie AZS powinno być dopasowywane indywidualnie do wieku pacjenta, rozległości i nasilenia występujących zmian skórnych. triocean/GettyImages
Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest chorobą, która może się ujawnić już w wieku niemowlęcym. Do jej najbardziej charakterystycznych objawów należą suchość skóry oraz występujący jednocześnie świąd. Zobacz, jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry i czy da się je wyleczyć?

Spis treści

Czym jest atopowe zapalenie skóry u dziecka?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci, w skrócie określane jako AZS, jest często błędnie określane również egzemą. Jest to schorzenie należące do zapalnych alergicznych chorób skóry i wiąże się z uczuleniem na określone substancje znajdujące się w otoczeniu chorego dziecka, czyli tzw. alergeny. Choroba ta zazwyczaj ujawnia się w wieku niemowlęcym lub wczesnym dzieciństwie.

Atopowe zapalenie skóry jest schorzeniem przewlekłym, które charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem i tendencją do nawrotów, również po długim okresie bezobjawowym. Warto zaznaczyć, że nie jest to choroba zakaźna i nie można się nią zarazić przez bezpośredni kontakt z chorym dzieckiem.

Atopowe zapalenie skóry u dziecka – przyczyny

Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest chorobą o podłożu genetycznym. Jest ona związana z nieprawidłową budową naskórka oraz niewłaściwym działaniem układu odpornościowego dziecka. U większości pacjentów obserwuje się nadprodukcję immunoglobuliny E, czyli przeciwciał IgE. Jest to rodzaj białka, które bierze udział w procesach alergicznych. W wyniku choroby zostają one skierowane przeciwko prawidłowym komórkom ciała, które zostają błędnie rozpoznane jako zagrażające organizmowi.

AZS u dzieci najczęściej uaktywnia się w wyniku kontaktu malucha z alergenami. Mogą one być zawarte w spożywanych przez nie pokarmach, takich jak mleko, jajka czy produkty mączne. Ale alergeny mogą się również unosić w powietrzu i są to między innymi pyłki roślinne, roztocza kurzu domowego, pleśń czy sierść i ślinę zwierząt (najczęściej kocią, choć powszechna jest też alergia na psa).

Dolegliwości związane z atopowym zapaleniem skóry u dzieci często wywołuje również stres, różnego typu infekcje czy substancje drażniące skórę, które mogą się znajdować na przykład w stosowanych przez nie kosmetykach i proszkach do prania.

Objawy AZS u dziecka i niemowlęcia. Jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych dzieli się na 3 fazy, w zależności od wieku, w którym występuje. Są to:

  1. Faza niemowlęca i wczesnodziecięca: gdy choroba pojawia się u maluchów od 2. miesiąca do 3. roku życia.
  2. Faza dziecięca: gdy AZS ujawnia się u dzieci w wieku od 3. do 12. roku życia.
  3. Faza okresu dojrzewania i wieku dorosłego: gdy chorują osoby po 12. roku życia.

Dolegliwością najbardziej charakterystyczną dla atopowego zapalenia skóry u dzieci jest uporczywy świąd. Nasilone swędzenie skóry jest na tyle uciążliwe, że u dzieci zauważalne jest rozdrażnienie oraz poczucie niepokoju. Najmłodsi pacjenci często cierpią na bezsenność i budzą się w nocy, rozdrapując wykwity skórne aż do krwi. Oprócz tego skóra dziecka z AZS jest bardzo sucha i wrażliwa na czynniki zewnętrzne, które mogą ją podrażnić.

Rodzaj i umiejscowienie zmian skórnych pojawiających się u chorych zależy głównie od ich wieku oraz stopnia nasilenia procesu zapalnego skóry. W związku z tym właśnie wyróżniamy fazę ostrą i przewlekłą AZS.

  1. W fazie ostrej choroby obserwowane są ogniska rumieniowe, które są wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry. Co więcej, u niektórych pacjentów powstają na nich także nadżerki, grudki i pęcherzyki. Na skórze dziecka z AZS w fazie ostrej pojawiają się również wykwity skórne, czyli tak zwane wypryski atopowe, w tych miejscach, gdzie skóra miała kontakt z alergenem.
  2. W fazie przewlekłej AZS występują ogniska z pogrubiałą skórą i mocniej uwidocznionym rysunkiem linii skórnych. Jest to tak zwana lichenizacja, w której rezultacie skóra dziecka jest szorstka i nieprzyjemna w dotyku. W niektórych przypadkach obserwuje się też złuszczanie się naskórka.

U dzieci do 3. roku życia zmiany skórne to przede wszystkim nieregularne ogniska rumieniowo-wysiękowe, które pojawiają się zazwyczaj na twarzy, kończynach i tułowiu. W fazie dziecięcej AZS ogniska lichenizacji można zauważyć w głównej mierze na skórze zgięć stawowych.

U starszych dzieci oraz u pacjentów dorosłych zajęte zmianami skórnymi mogą być również grzbiety rąk. W najcięższych przypadkach choroby niezależnie od wieku pacjentów może także dojść do erytrodermii, czyli do zajęcia całej powierzchni skóry.

Diagnozowanie atopowego zapalenia skóry u dzieci

Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest diagnozowane przede wszystkim na podstawie wywiadu z pacjentem i występujących u niego objawów. Lekarze stosują w tym przypadku tak zwane kryteria Hanifina-Rajki, czy kryteria diagnostyczne AZS, które zostały podzielone na mniejsze i większe.

Do kryteriów większych zaliczamy:

  1. Świąd.
  2. Typowe umiejscowienie zmian.
  3. Przewlekły i nawrotowy przebieg choroby.
  4. Atopia u pacjentów albo w wywiadzie rodzinnym.

Do kryteriów mniejszych zaliczamy między innymi:

  1. Suchość skóry.
  2. Rogowacenie przymieszkowe i/lub rybia łuska.
  3. Dodatnie wyniki punktowych testów skórnych.
  4. Podwyższone stężenie IgE w surowicy.
  5. Pierwsze objawy pojawiające się w bardzo młodym wieku.
  6. Nawracające zakażenia skóry.
  7. Zaćma.
  8. Nietolerancja wełny.
  9. Nietolerancja pokarmów.
  10. Zaostrzenie objawów po stresowych sytuacjach.
  11. Częste wypryski na rękach i stopach.
  12. Wypryski sutków.
  13. Zapalenie czerwieni wargowej.
  14. Nawracające zapalenie spojówek.
  15. Zaciemnienie okolic oczodołów.
  16. Rumień lub zblednięcie twarzy.
  17. Biały dermografizm (odczyn naczyniowo-ruchowy skóry).

U dzieci powyżej 4. roku życia wykonywane są punktowe testy skórne, które mogą potwierdzić alergiczny charakter choroby. Jeśli przeprowadzenie testów nie jest jednak możliwe u konkretnego pacjenta, zwykle zleca się wykonanie badania z krwi pacjenta. Oznaczany jest wówczas poziom przeciwciał IgE, których stężenie u pacjentów z AZS jest bardzo wysokie.

Leczenie atopowego zapalenie skóry u dzieci

Atopowe zapalenie skóry u dzieci może przebiegać w różny sposób. Dlatego też jego leczenie jest dopasowywane indywidualnie do wieku pacjenta i rozległości oraz nasilenia występujących u niego zmian skórnych.

Najważniejsza w przypadku AZS jest zdecydowanie odpowiednia pielęgnacja skóry dziecka. Wymagane jest przede wszystkim regularne nawilżanie i natłuszczanie skóry. Używa się w tym celu specjalnych preparatów – emolientów. Wszelkiego typu emulsje do kąpieli, kremy czy maści powinny mieć pH 5,5 i posiadać oznaczenie, iż są przeznaczone do używania na skórze atopowej. Preparaty tego typu nie tylko prawidłowo nawilżą skórę dziecka, ale również zminimalizują świąd. Należy je stosować 3-4 razy dziennie.

W terapii AZS u dzieci stosuje się również:

  1. Preparaty przeciwzapalne: w sytuacji, gdy u dziecka występują ogniska zapalne z tworzącymi się grudkami świądowymi lub lichenizacją (głównie są to leki sterydowe, które muszą zostać dobrane indywidualnie przez dermatologa).
  2. Inhibitory kalcyneuryny: nowa grupa bezpieczniejszych leków przeznaczonych do stosowania na skórę, których używa się również w profilaktyce zaostrzania się objawów choroby.
  3. Leki przeciwhistaminowe: preparaty te stosowane są w celu złagodzenia świądu, choć niektóre z nich mają również działanie uspokajające i ułatwiające zasypianie.
  4. Fototerapię: naświetlanie promieniami UVA i UVB.
  5. Fotochemioterapię: fototerapia połączona z jednoczesnym podawaniem substancji chemicznych.

Czy AZS u dzieci mija?

Wielu rodziców zastanawia się, czy można całkowicie wyleczyć atopowe zapalenie skóry u dzieci? Niestety atopowe zapalenie skóry u dzieci jest niestety chorobą o charakterze przewlekłym. Często jej objawy nawracają, nawet gdy nie występowały u pacjenta przez długi okres.

Może mieć to związek na przykład z sezonowym występowaniem czynnika wywołującego alergię, chociażby podczas okresu pylenia drzew. Nie jest to schorzenie wyłącznie wieku dziecięcego, ponieważ AZS utrzymuje się również poza okresem dojrzewania u 45-60 proc. pacjentów.

Dieta dla najmłodszych z AZS. Czego nie może jeść dziecko z atopowym zapaleniem skóry?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci może również stanowić objaw alergii pokarmowej. W takiej sytuacji niezbędne jest stosowanie u chorego diety eliminacyjnej. W grupie produktów, których należy unikać zazwyczaj znajdują się:

  • mleko krowie i jego przetwory,
  • orzechy,
  • jajka kurze,
  • kakao,
  • ryby i owoce morza,
  • soja,
  • miód,
  • ketchup,
  • korniszony,
  • produkty zawierające barwniki i konserwanty,
  • niektóre warzywa i owoce (np. szpinak, pomidory, dynia, kiszona kapusta, oliwki, porzeczki, truskawki, wiśnie, maliny, pomarańcze).

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry? Zwróć uwagę na te objawy. Poznaj metody leczenia i dietę dla dzieci z AZS - Strona Zdrowia

Wróć na to.com.pl Tygodnik Ostrołęcki