Polsko - żydowski wyszkowski bohater

  • Tygodnik Ostrołęcki

Aneta Kowalewska

Rocznica powstania w Getcie Warszawskim przypomina światu jego bohaterów. Jednym z nich był urodzony w Wyszkowie Mordechaj Anielewicz, którego pomnik znajduje się przy skwerku Berka Joselewicza

Trwają obchody 65. rocznicy wybuchu powstania w Warszawskim Getcie. Wyszków ma swoją kartę w historii tego wielkiego zrywu żydowskiej ludności w okupowanej Warszawie - postać Mordechaja Anielewicza, urodzonego w Wyszkowie jednego z przywódców powstania. Pięć lat temu, 8 maja 2003 roku, w Wyszkowie odsłonięto pomnik pamięci tego wielkiego, polsko - żydowskiego bohatera.

Napis zdobiący pomnik głosi "Współcześni powinni przywracać naszej pamięci tych, których już nie ma". Uchwałę w sprawie uczczenia w ten sposób pamięci Mordechaja Anielewicza podjęli radni Rady Miejskiej w Wyszkowie 3 kwietnia 2003 roku. Ponad miesiąc później, 8 maja - dokładnie w sześćdziesiątą rocznicę śmierci Mordechaja Anielewicza na skwerku Berka Joselewicza, gdzie prze laty stał dom Anielewiczów, uroczyście odsłonięto pomnik jego pamięci.

Ta uroczystość była symbolicznym spotkaniem pokoleń, narodów, przeszłości z teraźniejszością i przyszłością. Wśród gości byli naoczni świadkowie wydarzeń w Getcie Warszawskim: Marek Edelman - ostatni żyjący przywódca powstania, jest też profesor Władysław Bartoszewski, były minister spraw zagranicznych i przewodniczący Rady Ochrony Pamięci, Walk i Męczeństwa, jako pierwszy odznaczony medalem "Sprawiedliwy wśród narodów świata". Byli inni wybitni przedstawiciele świata nauki, kultury, polityki, dyplomacji - nierzadko świadkowie wspólnej, polsko - żydowskiej historii: Szewach Weiss - ambasador Izraela w Polsce, Eleonora Bergman - dyrektor Żydowskiego Instytutu Historii, dr Ilona Dworak - Cousin - rzeczniczka Towarzystwa Przyjaźni Izraela - Polska - Alicja Kobus - przewodnicząca Gmin Żydowskich RP. Uczestniczyli reprezentanci polskiego rządu, prezydenta, parlamentu, władz powiatowych i miejskich. Obok siebie, w słoneczne południe 8 maja 2003 roku siedzieli Polacy i Żydzi, wyznawcy judaizmu i Chrystusa Zmartwychwstałego, ofiary tego samego kata, dawni sąsiedzi.
I dwa światy połączyły się w kamieniu, w którym historia wyryła krwawą i piękną kartę. Wyryła ją w kamieniu, który jest mocny i trwały, by pokolenia niezmiennie czerpały tę mądrość, godność i odwagę, której symbolem jest Mordechaj Anielewicz. Pochylony nad historią, której jest częścią - ostatni żyjący przywódca powstania w warszawskim getcie, zastępca komendanta Żydowskiej Organizacji Bojowej - Marek Edelman odsłonił pomnik i oddał cześć bohaterowi - towarzyszowi walki.
Dyskurs o wspólnej polsko - żydowskiej historii oraz roli, jaką w tej historii odegrał Wyszków, dyskurs o patriotyzmie, tolerancji i odwadze w najtrudniejszych czasach kontynuowany był w auli Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku filii w Wyszkowie, gdzie odbyła się sesja naukowa, a specjalny wykład wygłosił prof. Władysław Bartoszewski.

Dziś przed pomnikiem Mordechaja Anielewicza pojawiają się co pewien czas kwiaty, które przywożą odwiedzający miejsca młodości przodków i miejsca kaźni ludności żydowskiej uczestnicy licznych wycieczek z Izraela, odwiedzających Wyszków. Kwiaty pojawiły się też pod pomnikiem na pamiątkę 65. rocznicy wybuchu powstanie w Getcie Warszawskim. Miasto nie planuje jednak żadnych jubileuszowych uroczystości.

BOX: Mordechaj Anielewicz urodził się w 1919 roku w Wyszkowie, rodzinnym mieście swojej matki, Cyryl z domu Zaltman. Rodzina ojca Mordechaja, Abrahama do Wyszkowa przesiedlona została z Galicji i właśnie w Wyszkowie poznali się przyszli państwo Anielewiczowie. Mieszkali w jednym z domów na skwerku Berka Joselewicza, tuż obok mostu kołowego na Bugu.

Mordechaj był kilkuletnim chłopcem, gdy jego rodzice wraz z dziadkami przenieśli się do Warszawy, gdzie na ulicy Tamka wspólnie otworzyli sklep. Dzieciństwo spędził na warszawskim Powiślu, w 1933 roku ukończył siedmioklasową szkołę powszechną Tarbut, z językiem wykładowym hebrajskim, po czym zaczął naukę w gimnazjum Laor. W latach 1933-1935 był członkiem organizacji Betar, a później wstąpił do lewicowo-syjonistycznej organizacji skautowskiej Haszomer Hacair. Była to jedyna oficjalnie działająca w Polsce międzywojennej organizacja harcerska, powstała w 1913 roku w Galicji. W 1939 roku wszedł do Komendy Naczelnej Haszomer Hacair. W styczniu 1940 roku rozpoczął działalność w getcie warszawskim, pierwsza zbiórka odbyła się na ulicy Prostej 5. Wraz z Josefem Kapłanem Anielewicz redagował gazetkę komendy warszawskiej "Neged Hazerem" (Pod prąd). Swoje artykuły podpisywał pseudonimem "M-i" - Malachi (po polsku Aniołek).

W listopadzie 1942 roku Anielewicz mianowany został dowódcą Żydowskiej Organizacji Bojowej. Była to konspiracyjna organizacja zbrojnego oporu Żydów uwięzionych w getcie warszawskim18 stycznia 1943 roku zainicjował pierwszą próbę zbrojnego oporu deportowanych z getta warszawskiego. Od wybuchu powstania w warszawskim getcie 19 kwietnia 1943 roku stał na jego czele. W istocie powstanie to nie miało celów militarnych: wobec braku jakichkolwiek szans na powodzenie, było desperackim aktem wyboru godnej śmierci z bronią w ręku oraz odwetu i kary na prześladowcach, przez garstkę kilkuset bojowników z Anielewiczem na czele. 8 maja 1943 roku, w otoczonym przez Niemców bunkrze - siedzibie dowództwa ŻOB przy ulicy Miłej Mordechaj Anielewicz popełnił samobójstwo. Dziś w miejscu bunkra znajduje się pomnik Anielewicza (tak zwany Kopiec Anielewicza). Odwiedzają go Żydzi z całego świata.

Wideo

polecane: FLESZ: Zwierzęta na drodze - jak uniknąć wypadku?

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3