Nasza Loteria - pasek na kartach artykułów

Pod mchem pamięci skryci

(AS)
Zagadkowe groby w Parciakach
Zagadkowe groby w Parciakach A. Suchcicka
W listopadzie pisaliśmy o kilkudziesięciu porośniętych mchem mogiłach, które znajdują się na cmentarzu parafialnym w Parciakach. Gdy pytaliśmy mieszkańców tamtych okolic o pochodzenie nagrobków, odpowiadali, że prawdopodobnie pochowani są tam żołnierze radzieccy. Ale odpowiedzi te były niepewne. Znawca przasnyskiej historii Aleksander Drwęcki twierdził, że groby są zaniedbane, bo władza ludowa obawiała się, że pochowani tam żołnierze to "własowcy" (nazwa pochodzi od nazwiska rosyjskiego generała Andrieja Własowa, który stworzył u boku Wehrmachtu antykomunistyczną Rosyjską Armię Wyzwoleńczą - przyp. red.).

- W 1944 roku czołówka wojsk radzieckich wkroczyła do Parciak i została odcięta przez wojska niemieckie. Gdy żołnierze radzieccy schronili się w budynku stacyjnym, Niemcy przypuścili szturm - opowiadał Drwęcki. - Zginęło wówczas prawdopodobnie 23 żołnierzy radzieckich. Początkowo ciała poległych pochowano naprzeciw stacji za szosą po prawej stronie, ale później przeniesiono je na cmentarz parafialny. Zdaniem Drwęckiego, obawy władzy ludowej były niepotrzebne, bo nie byli to żadni własowcy, ale prawdziwa radziecka szpica. Nie wszyscy jednak zgadzają się z wyjaśnieniami Aleksandra Drwęckiego.
Po naszej listopadowej publikacji zgłosił się do naszej redakcji 68-letni Witold Górka, który czas ofensywy przeczekał w bunkrze wybudowanym przez wuja, kilka kilometrów od Parciak. Ziemianka, w której mieszkał, przykryta klocami drewna i zamaskowana darniną i piaskiem, znajdowała się w kolonii Cierpięta, zwanej Ściślą.
- Urodziłem się w Różanie i tam mieszkałem. Ale w połowie 1943 roku Różan ewakuowano i poszliśmy na tzw. ucieczkę. Tułaliśmy się po wszystkich wioskach dokoła Różana, a potem pod koniec 1943 roku wujostwo zabrało nas do Cierpięt - wspomina Witold Górka. - Od 1944 do 1949 roku mieszkałem tam razem z moim wujem i ciotką w jednym pomieszczeniu. W 1949 roku mama Witolda dostała mieszkanie pracownicze w czworakach na stacji w Parciakach, potem pan Witold się ożenił i w 1960 roku przeniósł do Ostrołęki, gdzie zaczął pracować w zakładach celulozowo-papierniczych.
Ale wojenne wydarzenia nadal są w jego wspomnieniach żywe. Witold Górka doskonale pamięta, że żołnierze, którzy polegli w czasie II wojny światowej w okolicach Parciak zostali pochowani w trzech mogiłach zbiorowych. Ciała żołnierzy radzieckich spoczęły w grobie naprzeciwko stacji kolejowej i w grobie w lesie Cierpięta - Parciaki.
- Osobiście byłem przy ekshumacji tych mogił i, chociaż wówczas miałem tylko 13 lat, do dziś doskonale pamiętam niesamowity smród. - Szczątki poległych zostały wykopane, zapakowane w skrzynie i gdzieś przewiezione. Trafiły być może do Ostrołęki, Pułtuska albo do Makowa, ale na pewno nie na cmentarz parafialny w Parciakach - twierdzi stanowczo nasz czytelnik. Z opowieści Górki wynika, że obydwa groby czerwonoarmistów zostały ekshumowane na przełomie 49. i 50. roku. Natomiast nadal przy drodze Parciaki-Cierpięta znajduje się ogrodzona żerdziami mogiła zbiorowa żołnierzy niemieckich. - Dziś rano dzwoniłem do ambasady niemieckiej i powiedzieli mi, że w przyszłym roku na wiosnę będą ekshumować niemiecki grób - poinformował nas 12 grudniaWitold Górka.
Niestety, nasz czytelnik nie potrafił nam powiedzieć, kto spoczywa pod obrośniętymi mchem betonowymi płytami w Parciakach.
- Na pewno nie są to żołnierze radzieccy polegli w 1944 roku - twierdzi z mocą Witold Górka i zastanawia się: - Może są to Polacy polegli w 1939 roku albo polscy żołnierze z wojny bolszewickiej? Może, jakby wziął szczotkę stalową i starł mech z nagrobków, udałoby się odszyfrować jakieś napisy?

Od redakcji: Osoby, które potrafiłyby nam wyjaśnić pochodzenie zagadkowych mogił - prosimy o kontakt z redakcją.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!
Wróć na to.com.pl Tygodnik Ostrołęcki