Nasza Loteria SR - pasek na kartach artykułów

Historia na skrawkach papieru

Waldemar Krzyżewski, opr. as
Najstarsza widokówka w zbiorze W. Krzyżewskiego, wydana przez A. Schvidernocha w Wiedniu
Najstarsza widokówka w zbiorze W. Krzyżewskiego, wydana przez A. Schvidernocha w Wiedniu
Wspaniały zbiór pocztówek, na których zostały uwiecznione widoki miast i wsi Kurpiowszczyzny są w posiadaniu rodziny Krzyżewskich z Przasnysza.

Najstarsza widokówka w zbiorze W. Krzyżewskiego, wydana przez A. Schvidernocha w Wiedniu

- Jestem pewien, że moje zbiory przewyższają zbiory ostrołęckiego muzeum - twierdzi Waldemar Krzyżewski, który od lat zbiera pocztówki upamiętniające kurpiowski folklor i historię Ostrołęki oraz powiatu ostrołęckiego. Jak w przypadku wielu kolekcjonerów, o kształcie kolekcji zadecydowały pierwsze eksponaty. - Zaczęło się od pocztówki z regionu ostrołęckiego i tak już zostało - wyjaśnia Krzyżewski, weterynarz i prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Przasnyskiej, i dodaje: - Moim zdaniem, lekarz weterynarii pracujący na wsi powinien znać historię, obyczaje i specyfikę regionu, w którym przyszło mu działać. Wpływa to korzystnie na możliwość nawiązywania bliższych kontaktów z właścicielami pacjentów i zrozumienia ich zachowań. Źródłem takiego poznania stała się dla mnie między innymi widokówka regionalna.
*
W zbiorze kilkuset kartek pocztowych, będących w posiadaniu rodziny Krzyżewskich, prezentujących głównie widoki miast dawnego województwa ostrołęckiego, znajduje się ponad sto kartek, pokazujących kulturę kurpiowską. Najliczniejsze są kartki przedstawiające stroje ludowe.
Najstarsza widokówka w zbiorze Krzyżewskich pochodzi z 1900 roku. Przedstawia grupę Kurpiów: trzy kobiety i jednego mężczyznę, w strojach odświętnych. Autorem tej widokówki jest August Schvidernoch, a wydana została w Wiedniu.
- Bardzo ciekawą grupę widokówek w kolorze wydał w 1903 roku Stanisław Winiarski z Warszawy, pokazując na nich grupę kobiet zamężnych, w strojach codziennych z okolic Ostrołęki, grupę dziewcząt w strojach odświętnych z Myszyńca - podkreśla przasnyski kolekcjoner.
Również lokalni wydawcy z Ostrołęki podejmowali próby wydawania kartek pocztowych o tematyce folklorystycznej. Na przykład przed 1914 rokiem trafiła w obieg kartka z grupą Kurpianek, wydana przez księgarza Chojnowskiego w Ostrołęce, a w okresie międzywojennym widokówka wydana przez fotografa, Franciszka Waltza. Postacie Kurpiów były również wdzięcznym tematem dla malarzy i tak, przed 1906 rokiem, ukazała się kartka z rysunkiem Kurpia, autorstwa Nowickiej, a w okresie międzywojennym znajdujemy na widokówkach postacie Kurpiów, malowane przez Piotra Stachiewicza, J. Wesołowskiego, W. Boratyńskiego.
*
Druga grupa widokówek prezentuje budownictwo kurpiowskie. Najstarsza tego typu widokówka pochodzi z 1917 roku. Została wydana przez B. Jźrgena w Hamburgu. Ukazana jest na niej grupa włościan spod Ostrołęki, na tle typowych zagród kurpiowskich i drewniane, wykonane z bala domy kryte strzechą, w głębi - stodoły. Na innej widokówce, wydanej w tym samym czasie przez Karla Mucke z Willenberga, możemy zobaczyć zabudowania wsi Rzekuń pod Ostrołęką, w głębi nowo pobudowany kościół w stylu neogotyckim. Ten sam autor na kolejnej widokówce przedstawił wieś kurpiowską, kompletnie zniszczoną po przejściu frontu.
Dzięki wysiłkom znanego etnografa Adama Chętnika, powstała seria widokówek pokazujących zabudowania kurpiowskie: wiatrak, młyn wodny, zagrody zgromadzone w skansenie w Nowogrodzie. Kolejny temat pocztówek to Kurpianki przy pracy. Pierwsza w zbiorze Krzyżewskich pochodzi z okresu II wojny światowej. Została wydana przez Fritza Krauskopfa z Królewca. Prezentowane są na niej Kurpianki sprzedające gęsi na targu w Ostrołęce. Ubrane są one w charakterystyczne samodziałowe chusty wykonane z wełny.
W 1950 roku całą serię wiejskich widokówek stworzył E. Falkowski. Na jego pracach możemy zobaczyć kobietę z kurczętami, z prosięciem na ręku, czerpiącą wodę z pompy czy też babcię robiącą wycinanki.
W latach pięćdziesiątych XX w. Polskie Towarzystwo Krajoznawcze wydało całą serię widokówek prezentujących wycinanki z papieru, wyroby z drewna i lnu. Autorami tych wycinanek byli między innymi Piotr Puławski i Stanisława Konopka ze wsi Tatary, Stanisław Bakuła i Stanisława Staśkiewicz ze wsi Strzałki, Marzena Pac z Pełt, Anna Karolecka i Stefania Chorążewicz z Myszyńca oraz Maria Ceberek ze wsi Chudek. Tego typu widokówki z okresu międzywojennego wydane zostały przez Zakład Fotochemiczny B. Wierzbickiego, a reprodukowane są na nich wzory wycinanek kurpiowskich z powiatu przasnyskiego, zgromadzone w Muzeum Etnograficznym. Sztuka ludowa jest prezentowana także na widokówce z lat 60., na której widzimy wnętrze sklepu pamiątkarskiego w Kadzidle, drewniane, rzeźbione krzyże, pająki ze słomy, tkane chodniki, wycinane z drewna kubki i łyżki, jak również wycinanki - najlepiej znany element sztuki zdobniczej.
Ale obyczaje kurpiowskie zostały pokazane na widokówkach dopiero współcześnie. Na widokówce wydanej w latach osiemdziesiątych możemy zobaczyć tańce ludowe w wykonaniu zespołu folklorystycznego z Kadzidła i Ostrołęki. Na dwóch widokówkach z lat dziewięćdziesiątych jest zaprezentowane wesele kurpiowskie, w tym: błogosławieństwo rodziców, korowód druhen i drużbów, wejście do kościoła, przyjazd do domu weselnego i stół weselny. Są to zdjęcia wykonane podczas corocznego widowiska plenerowego, jakim jest wesele kurpiowskie w Kadzidle. Na innej widokówce autor umieścił parę dzieci z palmami wielkanocnymi. Również zwyczaje kurpiowskie pokazane są na kartach świątecznych, np. zdobienie pisanek przez Kurpianki, pokazane na kartce według projektu Marii Orłowskiej-Gabryś, wydanej w latach siedemdziesiątych. Na kartkach świątecznych z lat osiemdziesiątych pokazano lalki w strojach ludowych, wraz z pisankami, na innej - wycinankę kurpiowską i palmę wielkanocną. Na noworocznej widokówce z 1951 roku, autor - T. Jodłowski - pokazał "nowe latko" na tle wycinanki kurpiowskiej.
*
Pejzaż kurpiowski to kolejny temat inspirujący fotografików do tworzenia widokówek. Jednym z nich był E. Falkowski. Utrwalił on widok Narwi pod Ostrołęką i wielkie jałowce, rosnące na obrzeżu lasu, chatę kurpiowską, ocienioną drzewami, z nieodłącznym żurawiem u studni. Pod koniec XX wieku ukazało się wiele widokówek pokazujących piękno Puszczy Myszynieckiej, rzeki Rozogi, kaplicy wykonanej ze starej barci czy też zabudowań Myszyńca. Tak przedstawia się historia i piękno regionu, utrwalone na małych skrawkach papieru, jakimi są kartki pocztowe.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!
Wróć na to.com.pl Tygodnik Ostrołęcki